Thiên Bút thi hữu

Cảm thức LÊ NGỌC TRÁC với MỘT CHÚT TÌNH THƠ

(Đọc Một chút tình thơ, Hội Văn học Nghệ thuật Bình Thuận, tháng 5/2008).
                                                        TRẦN HOÀNG VY


 

        Lê Ngọc Trác tên thật là Lê Ngọc Khôi, anh sinh ra tại Tư Nghĩa, Quảng Ngãi, nhưng sinh sống và làm việc tại Thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận. Từng là phóng viên của báo Thuận Hải (Bình Thuận trước đây). Chẳng biết từ khi nào, cái nghiệp văn chương lại đeo đuổi và ám ảnh anh đến tận bây giờ.

           Bằng chứng là từ năm 1996, anh đã xuất bản tập thơ "Dòng sông em và tôi", tính đến hôm nay, anh đã có "gia tài" là 4 tác phẩm (gồm hai tác phẩm thơ, và hai tác phẩm giới thiệu tác giả tác phẩm).

         Một chút tình thơ là tác phẩm thứ 4 của anh. Sách dày 108 trang, khổ 14 x 20cm. In trên giấy trắng, trình bày trang nhã, do Hội Văn học Nghệ thuật xuất bản.

         Thú thật, quen biết  Lê Ngọc Trác từ hơn 30 năm trước, đây là lần đầu tiên, tôi được đọc tác phẩm của anh, không phải là một tập thơ, mà là một tập sách "giới thiệu tác giả, tác phẩm". Sở dĩ tôi nói đây là lần đầu tiên, vì khi cùng sống chung ở xã Tân An ( Hàm Tân), nơi đỉnh dốc, bốn mùa lồng lộng gió, tôi dạy học, làm văn nghệ, còn anh là nhà báo. Khi tôi chuyển công tác, bằng bặt tin nhau dễ đã 25 năm, đến bây giờ mới được "gặp lại" và..."cố tri" đã gửi tặng cho nhau những tác phẩm của mình, để khi đọc nó, những kỷ niệm xưa đã biến thành sự tương giao, đồng cảm, cho dù chưa đến mức "tri âm, tri kỷ", nhưng cũng đã "đồng thanh tương ứng...".

          Tôi phải "dài dòng" một chút, để cho những hoài niệm xưa bớt dậy sóng, lắng lại lòng mình, để mà trân trọng, lần dở những trang sách bạn viết. Một chút khiêm tốn, một chút nhún nhường, Lê Ngọc Trác đã tâm sự : " Với tập sách bé nhỏ này, tôi không bao giờ có ý định làm nhà phê bình văn học. Thật tình, tôi chỉ viết về những nhà thơ, những người bạn thân thiết, gần gũi với mình trong cuộc sống...Tôi cố gắng thể hiện những rung động, cảm nhận của mình khi được đọc tác phẩm của những nhà thơ mà tôi yêu quí..."( Lời ngỏ, trang 5).

          Và những nhà thơ mà anh "yêu quí" đó là 10 người, trừ một nhà thơ sinh sống ở Quảng Ngãi quê anh ( Vũ Hồ), còn lại đều sinh sống tại Bình Thuận ( có 8 người ở La Gi-Hàm Tân, 1 ở Phan Thiết) : Nguiễn Ngu Í, Phan Thanh Hải, Xuân Ly Băng, Phan Chính, Đỗ Quang Vinh, Trần Yên Thảo, Đoàn Thuận, Nguyễn Huỳnh Sa và Ngô Văn Tuấn.

           Tôi biết trong 10 khuôn mặt thơ mà Lê Ngọc Trác giới thiệu, có người đã từng có tên tuổi trước giải phóng ( Nguiễn Ngu Í,Vũ Hồ, Trần Yên Thảo, Xuân Ly Băng), có người mới sau này, trong đó có Đỗ Quang Vinh là Hội viên Hội Nhà Văn Việt Nam. Song dường như sự tỏa sáng chỉ ở trong khu vực, ít lan tỏa ra khắp cả nước, vì bởi họ là những nhà thơ...tỉnh lẽ, ít có điều kiện tiếp xúc và...đánh bóng tên tuổi, mặc cho lớp bụi của thời gian phủ mờ, khỏa lấp, cho nên rất cần những người như Lê Ngọc Trác, làm cái công việc ...gạn đục, khơi trong, bằng chính trái tim và sự cảm nhận của mình để giới thiệu cho đông đảo bạn đọc biết những tác giả, tác phẩm hay, đặc sắc. Thâm tình hơn, đó lại chính là những con người của quê hương mình, của nơi mình đang sống.

            Với Nguiễn Ngu Í, có thể coi đây như một "lão làng" của đất La Gi-Hàm Tân, chỉ bằng nhận xét của Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Khê : "Anh Ngư viết văn Pháp rất hay, nhưng anh yêu tiếng Việt, anh lại muốn cho người Việt ai cũng đọc được sách báo nên tham gia rất tích cực phong trào xóa nạn mù chữ. Nguiễn Ngu Í còn sáng tạo ra cách viết chữ Quốc ngữ sao cho hợp lý hơn...", và Học giả, nhà văn Nguyễn Hiến Lê thì viết: "Anh có nhiều lý tưởng, nuôi nhiều mộng cao đẹp mà gặp toàn những điều bất như ý, cứ phải cố nén xuống và sức nén càng mạnh thì càng bùng lên dữ dội..." (trang 8). Cũng đã khái quát hết cái thần của nhà thơ Nguiễn Ngu Í, như hai câu thơ mà ông viết : "Bao nhiêu chí trẻ rồi tro bụi/ Một thoáng tình xa cũng ngậm ngùi !".

           Tương tự, giới thiệu nhà thơ Phan Thanh Hải, Lê Ngọc Trác cũng đã đưa được cái tình, cái ý và ước nguyện của nhà thơ " Tự điếu" mình bằng 2 câu thơ : "Văn Chương chưa cạn bao nguồn cảm/ Đạo đức mãi ghi một chữ tình" (Trang 16).

          Với lối viết tìm tòi, sáng tạo như vậy Một chút tình thơ, đã vẽ được chân dung các nhà thơ tác giả yêu quí, bằng chính sự cảm thức trong trẻo và ngòi viết sắc sảo mang tính chất báo chí của mình, đây còn là sự thể hiện qua cảm nhận của trái tim mà anh là một độc giả, một bằng hữu chí tình, chí cốt.

         Việc giới thiệu tác giả tác phẩm, trước Lê Ngọc Trác đã có nhiều người viết và tập hợp thành tác phẩm. Có nhà thơ, qua sự giới thiệu của bậc thức giả tri âm, đã trở nên nổi tiếng, nhiều người biết đến, cũng có người lặng lẽ chìm khuất cùng với thời gian. Và giới thiệu tác giả, tác phẩm, mỗi người giới thiệu lại tìm cho mình một hướng đi riêng và một phong cách viết riêng. Có người nghiên cứu, có người phê bình, có người chỉ bình...Lê Ngọc Trác thì ghi cảm nhận, dành quyền suy ngẫm cho người đọc, đó là sự cảm thức chừng mực, vừa phải, tránh được lối mòn "tung hứng" mà nhiều người hay mắc phải. Có điều, theo tôi : Giá mà Lê Ngọc Trác " tiết chế" một chút trong việc đưa ra hơi nhiều thơ của người mình giới thiệu ( Mỗi tác giả chỉ nên có từ 2 đến 3 bài thơ thật ưng ý là đẹp nhất). Qua mỗi tác giả, ngoài việc nắm bắt "cái thần" của mỗi người, cũng nên nêu lên sự cảm nhận khái quát và chung nhất của người viết đối với tác giả được giới thiệu, qua đó hướng dẫn bạn đọc cảm nhận về cái hay, cái đẹp mà mình muốn giới thiệu, đó là sự định hướng cần thiết của người làm công việc giới thiệu.

         Tiết giảm bớt nhiều bài thơ chưa phải là tiêu biểu, Lê Ngọc Trác còn có nhiều điều kiện để giới thiệu thêm các nhà thơ đã thành danh của Phan Thiết như Nguyễn Bắc Sơn, Lê Nguyên Ngữ, Nguyễn Như Mây...đã từ lâu được bạn đọc cả nước yêu mến. 

                                                   Bên bờ Vàm Cỏ, tháng 10/2008